ପରିଚୟ ଦିଅନ୍ତୁ:
ବିଦ୍ୟୁତ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାରେ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକରଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଏଗୁଡ଼ିକ ଓଭରଲୋଡ୍, ସର୍ଟ ସର୍କିଟ୍ ଏବଂ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ତ୍ରୁଟିକୁ ରୋକିଥାଏ, ଜୀବନ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପକରଣକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ। ଏହି ବ୍ଲଗରେ, ଆମେ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକରଗୁଡ଼ିକର ଦୁନିଆ ଉପରେ ଏକ ଗଭୀର ଦୃଷ୍ଟି ପକାଇବୁ, ବିଶେଷ ଭାବରେ RCCB, MCB ଏବଂ RCBO ର ପାର୍ଥକ୍ୟ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବୁ।
୧. ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକରର ମୌଳିକ ଜ୍ଞାନ:
ଆମେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଜାଣିବା ପୂର୍ବରୁ, ପ୍ରଥମେ ଏକ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର୍ କ'ଣ ତାହା ବୁଝିବା। ମୂଳତଃ, ଏକ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର୍ ହେଉଛି ଏକ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ସ୍ୱିଚ୍ ଯାହା ଅତ୍ୟଧିକ କରେଣ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା କ୍ଷତିରୁ ସର୍କିଟ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଯେତେବେଳେ ଏକ ସର୍କିଟ୍ ଓଭରଲୋଡ୍ କିମ୍ବା ସର୍ଟ ହୋଇଥାଏ, ଏକ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର୍ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରବାହକୁ ବାଧା ଦେଇଥାଏ, ଯାହା ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡ ଭଳି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦକୁ ରୋକିଥାଏ।
୨. କ୍ଷୁଦ୍ର ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର (ଏମସିବି):
ଆବାସିକ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ MCBଗୁଡ଼ିକ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବ୍ୟବହୃତ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର। ଏହି ଛୋଟ କିନ୍ତୁ ଦୃଢ଼ ଡିଭାଇସଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଭରଲୋଡ୍ କିମ୍ବା ସର୍ଟ ସର୍କିଟ୍ ଯୋଗୁଁ ହେଉଥିବା ଅଧିକ କରେଣ୍ଟରୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି। MCBଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ କରେଣ୍ଟ ରେଟିଂରେ ଉପଲବ୍ଧ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ କଷ୍ଟମାଇଜେସନ୍ ଅନୁମତି ଦିଏ। ଟ୍ରିପ୍ ହେବା ପରେ ଏହାକୁ ମାନୁଆଲୀ ପୁନଃସେଟ୍ କରାଯାଇପାରିବ, ଯାହା ଦୈନନ୍ଦିନ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ସୁବିଧାଜନକ।
୩. ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର (ଆରସିସିବି):
RCCB, ଯାହାକୁ ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ଡିଭାଇସ୍ (RCDs) ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା, ପୃଥିବୀ ଲିକେଜ୍ କରେଣ୍ଟକୁ ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ପ୍ରତିରୋଧ କରି ସୁରକ୍ଷାର ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ସ୍ତର ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି କରେଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ସେତେବେଳେ ଘଟେ ଯେତେବେଳେ ଏକ ଲାଇଭ୍ ଫେଜ୍ କଣ୍ଡକ୍ଟର ଦୁର୍ଘଟଣାବଶତଃ ଏକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପକରଣର ଏକ ପରିବାହୀ ଅଂଶ, ଯେପରିକି ଏକ ଧାତବ ଏନକ୍ଲୋଜର ସହିତ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଥାଏ। RCCB ଲାଇଭ୍ ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ତାର ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବାହିତ କରେଣ୍ଟକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରେ ଏବଂ ଯଦି ଏକ ଅସନ୍ତୁଳନ ଚିହ୍ନଟ ହୁଏ ତେବେ ତୁରନ୍ତ ଟ୍ରିପ୍ କରେ। ଏହି ଅସନ୍ତୁଳନ ଏକ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପକରଣ ସହିତ ମଣିଷର ସଂସ୍ପର୍ଶ ଯୋଗୁଁ ହୋଇପାରେ, ଯାହା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତର ଆଶଙ୍କାକୁ ହ୍ରାସ କରେ।
୪. ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର (ଆରସିବିଓ) ଅଧିକ କରେଣ୍ଟ ସୁରକ୍ଷା ସହିତ:
RCBO MCB ଏବଂ RCCB ର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ମିଶ୍ରଣ କରି ଅଧିକ କରେଣ୍ଟ ଏବଂ ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ୱୈତ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଯେତେବେଳେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସର୍କିଟ୍ କିମ୍ବା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଡିଭାଇସକୁ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ତ୍ରୁଟିରୁ ରକ୍ଷା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ ସେତେବେଳେ ଏହି ଡିଭାଇସଗୁଡ଼ିକ ଏକ ବ୍ୟବହାରିକ ପସନ୍ଦ। RCBO ସାଧାରଣତଃ ରୋଷେଇ ଘର ଏବଂ ବାଥରୁମ୍ ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦେଖାଯାଏ ଯେଉଁଠାରେ ପାଣି ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ବିପଦର ଆଶଙ୍କା ବୃଦ୍ଧି କରେ। ଏହା ସହିତ, RCBOଗୁଡ଼ିକ ବାକି ସଂସ୍ଥାପନକୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ରଖିବା ସହିତ ସମସ୍ୟା ନିବାରଣ କିମ୍ବା ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ସମୟରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସର୍କିଟଗୁଡ଼ିକୁ ପୃଥକ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ।
୫. ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଏବଂ ସୁବିଧା:
କ) MCB ଓଭରଲୋଡ୍ କିମ୍ବା ସର୍ଟ ସର୍କିଟ୍ ଯୋଗୁଁ ହେଉଥିବା ଅଧିକ କରେଣ୍ଟକୁ ରୋକିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବହାରକାରୀ-ଅନୁକୂଳ, ମାନୁଆଲୀ ପୁନଃସେଟ୍ କରାଯାଇପାରିବ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସୁଲଭତା ଏବଂ ଉପଲବ୍ଧତା ଯୋଗୁଁ ବହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
ଖ) RCCB ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପକରଣ କିମ୍ବା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ତାର ସହିତ ମଣିଷର ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବା ଦ୍ଵାରା ହେଉଥିବା ପୃଥିବୀ ଲିକେଜ୍ କରେଣ୍ଟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ସୁରକ୍ଷା ବୃଦ୍ଧି କରେ ଏବଂ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଆଘାତ ବିପଦକୁ ରୋକେ।
ଗ) RCBO ରେ MCB ଏବଂ RCCB ର ସୁବିଧା ଅଛି। ଏଗୁଡ଼ିକ ଓଭରକର୍ଣ୍ଟ ଏବଂ ରେସିଡ୍ୟୁଲ୍ କରେଣ୍ଟ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ସର୍କିଟ୍ କିମ୍ବା କଠୋର ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଆଦର୍ଶ।
୬. ଉପଯୁକ୍ତ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର ଚୟନ କରନ୍ତୁ:
ସଠିକ୍ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର ବାଛିବା ବିଭିନ୍ନ କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଯେପରିକି ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଭାର, ସର୍କିଟର ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୁରକ୍ଷା ଆବଶ୍ୟକତା। ସର୍ବଦା ଜଣେ ଯୋଗ୍ୟ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିସିଆନ୍ କିମ୍ବା ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଇଞ୍ଜିନିୟରଙ୍କ ସହିତ ପରାମର୍ଶ କରନ୍ତୁ ଯିଏ ଆପଣଙ୍କ ଆବଶ୍ୟକତାର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିପାରିବେ ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ସଂସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର ପ୍ରକାର ଏବଂ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ସୁପାରିଶ କରିପାରିବେ।
ସଂକ୍ଷେପରେ:
ଆବାସିକ, ବାଣିଜ୍ୟିକ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ପରିବେଶରେ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସୁରକ୍ଷା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ RCCB, MCB ଏବଂ RCBO ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ବୁଝିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। MCB ଅଧିକ କରେଣ୍ଟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ, RCCB ପୃଥିବୀ ଲିକେଜ୍ କରେଣ୍ଟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସୁରକ୍ଷା ଦିଏ, ଏବଂ RCBO ଉଭୟ କରେଣ୍ଟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଆପଣଙ୍କ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସିଷ୍ଟମ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର ବାଛିବା ଦ୍ୱାରା, ଆପଣ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦକୁ ରୋକିପାରିବେ ଏବଂ ଲୋକ ଏବଂ ଉପକରଣର ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିପାରିବେ।
ପୋଷ୍ଟ ସମୟ: ଡିସେମ୍ବର-୧୧-୨୦୨୩