ଲିକେଜ୍ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର: ସୁରକ୍ଷିତ ଶକ୍ତି ବ୍ୟବହାର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି

ବୁଝାମଣାRCD ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର୍ସ: ଏକ ବ୍ୟାପକ ମାର୍ଗଦର୍ଶିକା

ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସୁରକ୍ଷା ଜଗତରେ, RCD ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର (କିମ୍ବା ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ଡିଭାଇସ୍) ଲୋକ ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ବିପଦରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଏହି ଡିଭାଇସଗୁଡ଼ିକ କରେଣ୍ଟ ଅସନ୍ତୁଳନ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଏବଂ କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ଚିହ୍ନଟ ହେଲେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଣ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଲେଖାଟି RCD ସର୍କିଟ ବ୍ରେକରଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟ, ଗୁରୁତ୍ୱ ଏବଂ ସ୍ଥାପନ ଉପରେ ଏକ ଗଭୀର ଦୃଷ୍ଟିପାତ କରେ, ଯାହା ଆଧୁନିକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସିଷ୍ଟମରେ ସେମାନଙ୍କର ଗୁରୁତ୍ୱ ବିଷୟରେ ଏକ ବ୍ୟାପକ ବୁଝାମଣା ପ୍ରଦାନ କରେ।

ଏକ RCD ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର କ’ଣ?

ଏକ RCD ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର ଏକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପକରଣ ଯାହା ଏକ ସର୍କିଟରେ ନିରନ୍ତର କରେଣ୍ଟକୁ ନିରପେକ୍ଷ ଭାବରେ ନିରୀକ୍ଷଣ କରେ। ଏହା ଗରମ ତାର ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ କରେଣ୍ଟକୁ ନିରପେକ୍ଷ ତାର ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ କରେଣ୍ଟ ସହିତ ତୁଳନା କରେ। ସାଧାରଣ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଏହି ଦୁଇଟି କରେଣ୍ଟ ସମାନ ହେବା ଉଚିତ। ତଥାପି, ଯଦି କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ଘଟେ, ଯେପରିକି ଏକ ସର୍ଟ ସର୍କିଟ କିମ୍ବା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଭୁଲବଶତଃ ଗରମ ତାରକୁ ଛୁଇଁଦିଏ, ତେବେ କରେଣ୍ଟ ଭୂମିକୁ ଲିକ୍ ହେବ, ଯାହା ଏକ ଅସନ୍ତୁଳନ ସୃଷ୍ଟି କରିବ। RCD ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର ଏହି ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନଟ କରେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ସର୍କିଟକୁ ଖୋଲିଥାଏ (ସାଧାରଣତଃ 30 ମିଲିସେକେଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ), ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଆଘାତକୁ ରୋକିଥାଏ ଏବଂ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡର ଆଶଙ୍କା ହ୍ରାସ କରିଥାଏ।

RCD ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକରର ପ୍ରକାରଭେଦ

ବାଛିବା ପାଇଁ ଅନେକ ପ୍ରକାରର RCD ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅଛି:

୧. ସ୍ଥିର RCD: ଏହି ପ୍ରକାରର ଡିଭାଇସ୍ ବ୍ୟବହାରକାରୀ ୟୁନିଟ୍ ଭିତରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏକାଧିକ ସର୍କିଟ୍‌କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେଇଥାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ଆବାସିକ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ କୋଠାରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।

2. ସକେଟ୍-ପ୍ରକାର ଲିକେଜ୍ ପ୍ରୋଟେକ୍ଟର: ଏହି ପ୍ରକାରର ଲିକେଜ୍ ପ୍ରୋଟେକ୍ଟରକୁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାୱାର ସକେଟ୍ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥାଏ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଏଥିରେ ପ୍ଲଗ୍ ହୋଇଥିବା ଡିଭାଇସଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇପାରିବ। ଏଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସେହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଯେଉଁଠାରେ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯେପରିକି ରୋଷେଇ ଘର ଏବଂ ବାହାର ସ୍ଥାନ।

3. ପୋର୍ଟେବଲ୍ RCD: ଏହି ଡିଭାଇସଗୁଡ଼ିକୁ ଯେକୌଣସି ମାନକ ସକେଟ୍ ସହିତ ପ୍ଲଗ୍ କରାଯାଇପାରିବ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟବହୃତ ଉପକରଣ ଏବଂ ଉପକରଣ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଏଗୁଡ଼ିକ ନିର୍ମାଣ ସ୍ଥାନ ଏବଂ ବାହ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ।

୪. RCD/MCB ମିଶ୍ରଣ: ଏଗୁଡ଼ିକ RCD ଏବଂ ମିନିଏଚର ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର (MCB) ର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାକୁ ଗୋଟିଏ ୟୁନିଟରେ ମିଶ୍ରଣ କରନ୍ତି, ଯାହା ଓଭରଲୋଡ୍ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ପୃଥିବୀ ଫଲ୍ଟ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ।

RCD ସର୍କିଟ ବ୍ରେକରର ଗୁରୁତ୍ୱ

RCD ସର୍କିଟ ବ୍ରେକରଗୁଡ଼ିକର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଅତ୍ୟଧିକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ। ଘର, କର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ଥାନରେ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସୁରକ୍ଷା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଏଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ। RCD ସର୍କିଟ ବ୍ରେକରଗୁଡ଼ିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବାର କିଛି ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଛି:

- ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଆଘାତ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସୁରକ୍ଷା: RCD ଗୁଡିକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଆଘାତର ବିପଦକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ହ୍ରାସ କରନ୍ତି, ଯାହା ଜୀବନ ପାଇଁ ବିପଦପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ। ଏହା ବିଶେଷ ଭାବରେ ବାଥରୁମ୍ ଏବଂ ରୋଷେଇ ଘର ଭଳି ଓଦା ଅଞ୍ଚଳରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବନ୍ତ ତାର ସହିତ ଦୁର୍ଘଟଣାଜନିତ ସଂସ୍ପର୍ଶର ଆଶଙ୍କା ଅଧିକ ଥାଏ।

- ଅଗ୍ନି ସୁରକ୍ଷା: ବୈଦ୍ୟୁତିକ ତ୍ରୁଟି ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡର କାରଣ ହୋଇପାରେ, ଏବଂ ତ୍ରୁଟି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ପୂର୍ବରୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଣ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରି RCD ଗୁଡ଼ିକ ଏହି ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ।

- ନିୟମାବଳୀ ପାଳନ କରନ୍ତୁ: ଅନେକ ଦେଶରେ ନୂତନ ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉନ୍ନୟନ ସମୟରେ RCD ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ନିୟମାବଳୀ ରହିଛି। ଏହି ନିୟମାବଳୀ ପାଳନ କରିବା ଦ୍ୱାରା କେବଳ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ ନାହିଁ ବରଂ ସମ୍ପତ୍ତି ମାଲିକମାନଙ୍କୁ ଆଇନଗତ ଦାୟିତ୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷା କରାଯାଏ।

ସଂସ୍ଥାପନ ଏବଂ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ

ସ୍ଥାନୀୟ ବୈଦ୍ୟୁତିକ କୋଡ୍ ଏବଂ ମାନଦଣ୍ଡର ପାଳନ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ RCD ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକରଗୁଡ଼ିକର ସଂସ୍ଥାପନ ସର୍ବଦା ଜଣେ ଯୋଗ୍ୟ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିସିଆନ୍ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବା ଉଚିତ। ଇଲେକ୍ଟ୍ରିସିଆନ୍ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସିଷ୍ଟମର ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ କରିବେ, ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରକାରର RCD ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବେ ଏବଂ ଏହାକୁ ସଠିକ୍ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରିବେ।

ଥରେ ସଂସ୍ଥାପନ ହେବା ପରେ, RCD ସଠିକ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି କି ନାହିଁ ତାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଏହାକୁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପରୀକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡିବ। ଅଧିକାଂଶ RCD ଗୁଡ଼ିକରେ ଏକ ପରୀକ୍ଷା ବଟନ୍ ଥାଏ ଯାହାକୁ ମାସକୁ ଥରେ ଦବାଇବା ଉଚିତ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଡିଭାଇସ୍ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇପାରିବ। ଯଦି ପରୀକ୍ଷା ବଟନ୍ ଦବାଇବା ସମୟରେ RCD ଟିପ୍ ନହୁଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ବଦଳାଇବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ।

ସଂକ୍ଷେପରେ

RCD ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକରଗୁଡ଼ିକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀର ଏକ ମୌଳିକ ଅଂଶ। ବୈଦ୍ୟୁତିକ ତ୍ରୁଟିଗୁଡ଼ିକୁ ଶୀଘ୍ର ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେବାର ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷମତା ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଆଘାତ ଏବଂ ନିଆଁକୁ ରୋକିବାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ। ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଅଗ୍ରଗତି ଏବଂ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ପ୍ରଣାଳୀଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ଜଟିଳ ହେବା ସହିତ, RCD ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକରଗୁଡ଼ିକର ଭୂମିକା ବିକଶିତ ହେବା ଜାରି ରହିବ, ଯାହା ନିଶ୍ଚିତ କରିବ ଯେ ଆମର ଘର ଏବଂ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷା ଏକ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକତା ହୋଇ ରହିଛି। RCD ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକରରେ ବିନିଯୋଗ କରିବା ଏକ ନିୟାମକ ଆବଶ୍ୟକତାଠାରୁ ଅଧିକ; ଏହା ବୈଦ୍ୟୁତିକ ବିପଦରୁ ଜୀବନ ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା।