ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସୁରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ,ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର୍ସ (RCCBs)ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିପଦରୁ ଲୋକ ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ। ଏହି ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଆଘାତକୁ ରୋକିବା ଏବଂ ଗ୍ରାଉଣ୍ଡିଂ ତ୍ରୁଟି ଯୋଗୁଁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡର ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଲେଖାଟି RCCB ର କାର୍ଯ୍ୟ, ଗୁରୁତ୍ୱ ଏବଂ ପ୍ରୟୋଗ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଆଲୋଚନା କରିବ।
ଏକ ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ପରିଚାଳିତ ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର (RCCB) କ'ଣ?
ଏକ ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର (RCCB) ଏକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଉପକରଣ ଯାହା ଲାଇଭ୍ (ଫେଜ୍) ଏବଂ ନିରପେକ୍ଷ ତାର ମଧ୍ୟରେ କରେଣ୍ଟରେ ଅସନ୍ତୁଳନ ଚିହ୍ନଟ କଲେ ଏକ ସର୍କିଟ୍ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦିଏ। ଏହି ଅସନ୍ତୁଳନ କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ଯୋଗୁଁ ହୋଇପାରେ, ଯେପରିକି କେହି ଦୁର୍ଘଟଣାବଶତଃ ଏକ ଲାଇଭ୍ କଣ୍ଡକ୍ଟରକୁ ଛୁଇଁବା, କିମ୍ବା ଏକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ତ୍ରୁଟି ଯୋଗୁଁ କରେଣ୍ଟ ଭୂମିକୁ ଲିକ୍ ହୋଇଯାଏ। RCCB ସର୍କିଟରେ କରେଣ୍ଟକୁ ନିରନ୍ତର ନିରୀକ୍ଷଣ କରେ, ଏବଂ ଯଦି ଏହା ଏକ କରେଣ୍ଟ ପାର୍ଥକ୍ୟ (ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସାଧାରଣତଃ 30 mA) ଚିହ୍ନଟ କରେ, ତେବେ ଏହା ମିଲିସେକେଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଣକୁ ଟ୍ରିପ୍ ଏବଂ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦିଏ।
ଏକ ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ପରିଚାଳିତ ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର (RCCB) ର କାର୍ଯ୍ୟ ନୀତି କ'ଣ?
ଏକ ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ପରିଚାଳିତ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର (RCCB) ଡିଫରେନ୍ସିଆଲ୍ କରେଣ୍ଟର ନୀତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏଥିରେ ଏକ ଲୁହା କୋର ଏବଂ ଦୁଇଟି କଏଲ ଥାଏ: ଗୋଟିଏ ଲାଇଭ୍ ତାର ପାଇଁ ଏବଂ ଅନ୍ୟଟି ନିରପେକ୍ଷ ତାର ପାଇଁ। ସାଧାରଣ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ଦୁଇଟି କଣ୍ଡକ୍ଟର ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ କରେଣ୍ଟ ସମାନ ହୋଇଥାଏ, ଏବଂ କଏଲ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ପରସ୍ପରକୁ ବାତିଲ କରିଥାଏ। ତଥାପି, ଯଦି ଲିକେଜ୍ କରେଣ୍ଟ ଥାଏ, ତେବେ ଏହି ସନ୍ତୁଳନ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ, ଯାହା ଫଳରେ ଚୁମ୍ବକୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ଶକ୍ତିରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି ଅସନ୍ତୁଳନ RCCBକୁ ଟ୍ରିପ୍ କରିବାକୁ ଟ୍ରିଗର କରେ, ସର୍କିଟ୍ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରେ ଏବଂ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦକୁ ରୋକେ।
ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ପରିଚାଳିତ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକରଗୁଡ଼ିକର ଗୁରୁତ୍ୱ
ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ପରିଚାଳିତ ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର (RCCB) ର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏଗୁଡ଼ିକ ବିଦ୍ୟୁତ ଆଘାତ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ରେଖା, ଯାହା ଗୁରୁତର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଘାତ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ। ସୁରକ୍ଷା ମାନଦଣ୍ଡ ଅନୁଯାୟୀ, ଅନେକ ଆବାସିକ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ କୋଠା, ବିଶେଷକରି ପାଣି ଥିବା ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ (ଯେପରିକି ବାଥରୁମ୍ ଏବଂ ରୋଷେଇ ଘର), RCCB ସହିତ ସଜ୍ଜିତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। RCCBଗୁଡ଼ିକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ତ୍ରୁଟିର ଶୀଘ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଇପାରିବ, ଯାହା ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସଂସ୍ଥାପନର ସୁରକ୍ଷାକୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ଉନ୍ନତ କରିଥାଏ।
ଏହା ସହିତ, ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ପରିଚାଳିତ ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର (RCCB) ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡକୁ ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ। ଲାଇନ ଫଲ୍ଟ, ଇନସୁଲେସନ କ୍ଷତି, କିମ୍ବା ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଫଲ୍ଟ ସମସ୍ତ ଅତ୍ୟଧିକ ଗରମ ଏବଂ ସ୍ପାର୍କିଂ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ, ଯାହା ଜ୍ୱଳନଶୀଳ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଜାଳିପାରେ। RCCBଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ହେଲେ ତୁରନ୍ତ ସର୍କିଟକୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିପାରିବେ, ଯାହା ଫଳରେ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡର ବିପଦ ହ୍ରାସ ପାଇବ ଏବଂ ଜୀବନ ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ପାଇବ।
ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ପରିଚାଳିତ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକରଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରୟୋଗ
ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ପରିଚାଳିତ ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର (RCCB) ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଯେପରିକି ଆବାସିକ, ବାଣିଜ୍ୟିକ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ। ଆବାସିକ କୋଠାରେ, ସମସ୍ତ ସର୍କିଟକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଏଗୁଡ଼ିକ ସାଧାରଣତଃ ମୁଖ୍ୟ ବଣ୍ଟନ ପ୍ୟାନେଲରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥାଏ। ବାଣିଜ୍ୟିକ କୋଠାରେ, RCCBଗୁଡ଼ିକ ଉପକରଣକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ଏବଂ କର୍ମଚାରୀ ଏବଂ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଶିଳ୍ପ ପରିବେଶରେ, ବିଶେଷକରି ଯେଉଁଠାରେ ଭାରୀ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ବିପଦରୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ RCCBଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଏକ ବ୍ୟାପକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ପରିଚାଳିତ ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର (RCCBs) କୁ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଉପକରଣ, ଯେପରିକି ମିନିଏଚର ସର୍କିଟ ବ୍ରେକର (MCBs) ଏବଂ ସର୍ଜ ପ୍ରୋଟେକ୍ଟର (SPDs) ସହିତ ମିଶ୍ରଣ କରାଯାଇପାରିବ। ଏହି ମିଶ୍ରଣ କେବଳ ଭୂମି ତ୍ରୁଟି ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ପରିଚାଳନା ନିଶ୍ଚିତ କରେ ନାହିଁ ବରଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ଓଭରଲୋଡ୍ ଏବଂ ସର୍ଜକୁ ମଧ୍ୟ ସମାଧାନ କରେ।
ଏକ RCD ବ୍ରେକର ଟ୍ରିପ୍ ହେବାର କାରଣ କଣ?
ଓଭରଲୋଡେଡ୍ ସର୍କିଟ୍, ଆର୍ଦ୍ରତା ପ୍ରବେଶ, କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ତାର, ମାଟି ଲିକେଜ୍ ଏବଂ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ RCD ଟ୍ରିପ୍ ହେବାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ। ଏହି କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବା ଦ୍ୱାରା ଆପଣ ଆପଣଙ୍କ ଘରେ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ୟାକୁ ଶୀଘ୍ର ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ସମାଧାନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବେ।
ସଂକ୍ଷେପରେ
ସଂକ୍ଷେପରେ, ଅବଶିଷ୍ଟ କରେଣ୍ଟ ସର୍କିଟ୍ ବ୍ରେକର୍ସ (RCCBs) ଆଧୁନିକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀର ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଉପାଦାନ। ସେମାନେ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଅସନ୍ତୁଳନକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦିଅନ୍ତି, ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଆଘାତ ଏବଂ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପକରଣ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ଆମର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉପରେ କ୍ରମଶଃ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବା ସହିତ, ଘର, କର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ RCCBs କୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ଉଚ୍ଚମାନର RCCBs ରେ ବିନିଯୋଗ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାପନା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ମାନସିକ ଶାନ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରେ ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ ଆକସ୍ମିକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଆଘାତକୁ ରୋକିଥାଏ।
ପୋଷ୍ଟ ସମୟ: ଡିସେମ୍ବର-୦୧-୨୦୨୫